เจาะลึกสงครามราคากุ้งโลก 2026: ทำไมกุ้งไทยถึงแพงกว่าคู่แข่ง แต่ยัง ”สู้ไหว” ในตลาดโลก?

วิกฤตหรือโอกาส? เมื่อกุ้งไทยไม่ได้ถูกที่สุดอีกต่อไป

สถานการณ์ราคากุ้งขาวแวนนาไม (Vannamei) ในตลาดโลก ณ วันที่ 22 มิถุนายน 2569 กำลังเข้าสู่สภาวะ ”สมรภูมิสองหน้า” ที่ท้าทายขีดความสามารถของอุตสาหกรรมประมงไทยอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ประเทศไทยกำลังติดอยู่ใน ”กับดักราคา” ระหว่างผู้ผลิตที่มี Cost Leadership อย่างเอกวาดอร์ที่ทุบราคาจนต่ำเตี้ยดิน กับกลุ่มตลาดพรีเมียมอย่างจีนและมาเลเซียที่ราคาทะยานไปไกล

คำถามสำคัญไม่ใช่แค่ ”ทำไมกุ้งไทยถึงแพง?” แต่คือ ”ภายใต้โครงสร้างราคาที่สูงกว่าคู่แข่ง เราจะรักษาระดับการแข่งขันใน Global Supply Chain ได้อย่างไร?” ท่ามกลางกระแส Global Supply Chain Disruption ที่ทำให้ต้นทุนแฝงกลายเป็นปัจจัยชี้ขาด

จีนและมาเลเซีย: พื้นที่ของ ”กุ้งราคาแพง” และโอกาสทองที่ไทยยังเอื้อมไม่ถึง

จากการสำรวจ Farm-gate Price (ราคาหน้าฟาร์ม) ล่าสุด พบว่า ”จีน” และ ”มาเลเซีย” คือพื้นที่ตลาดพรีเมียมที่มีส่วนต่างราคา (Price Gap) สูงจนน่าตกใจ โดยเฉพาะกุ้งไซซ์ 40 ตัว/กก.

(1) จีน: ยืนหนึ่งด้วยราคา 241 บาท/กก. ซึ่งสูงกว่าไทยถึง 90 บาท/กก.

(2) มาเลเซีย: รักษาระดับราคาสูงกว่าไทยในทุกขนาด โดยไซซ์ 40 ตัว/กก. อยู่ที่ 197.60 บาท/กก. (สูงกว่าไทยประมาณ 46-47 บาท)

(3)ช่องว่างส่วนต่างราคา (Gap) ที่สูงถึง 50-90 บาทต่อกิโลกรัมในตลาดจีน คือ ’โอกาสทอง’ ที่สะท้อนว่าความต้องการบริโภคในประเทศจีนสูงเกินกว่ากำลังการผลิตจะรับไหว และผู้บริโภคยินดีจ่ายเพื่อแลกกับกุ้งสดคุณภาพสูง (Live Shrimp) นี่คือ Positioning ที่ไทยต้องขยี้ให้แตก”

วิเคราะห์เชิงกลยุทธ์: สาเหตุที่ราคาสูงไม่ใช่แค่เรื่องต้นทุนการผลิต แต่คือความต้องการภายในประเทศที่มหาศาลจนผลิตไม่ทัน (Supply Shortage) และพฤติกรรมการบริโภคที่เน้นความสดและคุณภาพระดับพรีเมียม ซึ่งเป็นทางเดียวกับที่กุ้งไทยกำลังมุ่งหน้าไป

เอฟเฟกต์เอกวาดอร์: บทเรียนจาก ”เจ้าตลาดต้นทุนต่ำ” และความเพลี่ยงพล้ำในไซซ์เล็ก

เอกวาดอร์ยังคงครองตำแหน่งผู้เล่นที่น่ากลัวที่สุดในเชิง Economy of Scale โดยทำราคาต่ำสุดในเกือบทุกขนาด โดยเฉพาะไซซ์ 60 ตัว/กก. ที่ราคาเพียง 75.76 บาท/กก. เท่านั้น

เมื่อเจาะลึกข้อมูลจะพบจุดที่น่ากังวล: ในกุ้งไซซ์เล็ก (90-100 ตัว/กก.) ราคาไทย (109.87-115.00 บาท) สูงกว่าเอกวาดอร์ (62.59 บาท) เกือบเท่าตัว สิ่งนี้ชี้ให้เห็นว่าในตลาด Commodity Tier ที่เน้นปริมาณและราคา ไทยเสียเปรียบอย่างรุนแรง

จุดแข็ง 3 ข้อของเอกวาดอร์ที่ไทยต้องเผชิญ:

(1) ฟาร์มขนาดใหญ่พิเศษ (Industrial Scale): การจัดการฟาร์มที่ลดต้นทุนต่อหน่วยได้มหาศาล

(2) ต้นทุนอาหารสัตว์ที่ได้เปรียบ: ความสามารถในการเข้าถึงวัตถุดิบต้นทุนต่ำ

(3) ประสิทธิภาพการผลิตมวลรวม: เน้นการส่งออกจำนวนมหาศาลด้วยกระบวนการมาตรฐานเดียวทั่วประเทศ

กลยุทธ์พรีเมียม: ทำไมไทยถึงแพงกว่าอินเดีย-เวียดนาม แต่ตลาดยังยอมรับ?

ราคากุ้งไทยไซซ์ 40 ตัว/กก. ปัจจุบันเคลื่อนไหวอยู่ในช่วง 150.25 - 151.25 บาท/กก. (อ้างอิงจากข้อมูลกรมประมง และชมรมผู้ค้ากุ้งสมุทรสาคร) ซึ่งสูงกว่าอินโดนีเซีย (127.15 บาท) อินเดีย (116.61 บาท) และเวียดนาม (115.78 บาท)

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่น่าสนใจคือ เวียดนามเริ่มขยับโมเดลธุรกิจ โดยในกุ้งไซซ์ใหญ่พิเศษ (20-30 ตัว/กก.) เวียดนามทำราคาพุ่งสูงกว่าไทย (ไซซ์ 20 ตัว เวียดนามอยู่ที่ 198.96 บาท ขณะที่ไทยอยู่ที่ 180.20 บาท) นี่คือสัญญาณเตือนว่าคู่แข่งกำลังกระโดดเข้ามาแย่งชิงเค้กในตลาดพรีเมียมเช่นกัน

ความลับที่ทำให้ไทยยังรักษาราคาพรีเมียมได้:

* Food Safety Standards: มาตรฐานความปลอดภัยทางอาหารของไทยยังคงเป็น ”กำแพงภาษีที่ไม่ใช่ภาษี” ที่แข็งแกร่งที่สุด

* ความเชื่อมั่นด้านคุณภาพ: กุ้งไทยมีชื่อเสียงเรื่องสี (Pigmentation) เนื้อสัมผัส และอัตราการสูญเสียที่ต่ำในการแปรรูป ซึ่งคุ้มค่ากว่ากุ้งราคาถูกแต่คุณภาพต่ำจากแหล่งอื่น

5 กลยุทธ์รุกคืบ: War Room Strategy เพื่อทางรอดกุ้งไทย

เพื่อให้กุ้งไทยยืนหยัดได้ในสมรภูมิ 2026 ภาคอุตสาหกรรมต้องปรับตัวจาก ”ผู้รับจ้างผลิต” เป็น ”ผู้กำหนดมาตรฐานตลาด” ด้วย 5 กลยุทธ์:

1. ลดต้นทุนการผลิตแบบยั่งยืน: มุ่งเป้าจัดการค่าอาหารถั่วเหลือง/ปลาป่น และพลังงานในฟาร์ม ซึ่งเป็นต้นทุนคงที่ที่บั่นทอนกำไร

2. เทคโนโลยีจัดการฟาร์ม (Smart Farming): ใช้ระบบ AI และ Sensor เพื่อเพิ่มอัตราการรอดและลดค่า FCR (Feed Conversion Ratio) ให้ต่ำที่สุด

3. พัฒนาสายพันธุ์ ”ทนโรคและเติบโตเร็ว”: การสูญเสีย (Loss) คือต้นทุนที่แพงที่สุด สายพันธุ์ใหม่ต้องทนต่อโรคอุบัติใหม่เพื่อการันตีผลผลิต

4. ขยายตลาดคุณภาพสูง (Value over Price): เลิกแข่งราคาในกุ้งไซซ์เล็กกับเอกวาดอร์ แต่หันไปรุกตลาดกุ้งไซซ์ใหญ่และกุ้งสดในจีนและมาเลเซีย

5. การสร้างแบรนด์ ”Thai Premium Shrimp”: ยกระดับมาตรฐาน ASC/BAP ให้เป็น Identity ของประเทศ เพื่อสร้าง Brand Loyalty ในกลุ่มผู้ซื้อทั่วโลก

คุณภาพต้องมาพร้อมประสิทธิภาพ

ในยุคที่กุ้งไทยไม่ได้ถูกที่สุด ความอยู่รอดไม่ได้ขึ้นอยู่กับการลดราคาให้เท่าคู่แข่ง แต่ขึ้นอยู่กับการทำให้ผู้ซื้อรู้สึกว่า ”การจ่ายแพงกว่าคือความคุ้มค่า” กุ้งไทยกำลังยืนอยู่บนเส้นขนานระหว่างการรักษามาตรฐานพรีเมียมกับการรีดประสิทธิภาพการผลิต (Efficiency) ให้สูงขึ้น

ที่มาภาพ : กลุ่มวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งและพัฒนาธุรกิจ กองวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง กรมประมง